Tài chính phi tập trung (defi) là gì

Tài chính phi tập trung (Defi) đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của những người tin tưởng blockchain. Vậy công nghệ Defi này có gì mới và lợi ích của nó nằm ở đâu?

Tài chính phi tập trung (defi) là gì

Sau nhiều tranh cãi về khả năng ứng dụng của công nghệ blockchain (xích khối)  vào đời sống thực tế thay vì chỉ tạo ra một đơn vị tiền tệ mới, cộng đồng mạng đã tìm thấy một tiềm năng phát triển mới, mang lại sức sống cho tiền kĩ thuật số đó là "tài chính phi tập trung" Decentralised Finance (Defi). Vậy công nghệ Defi là gì và tại sao nó nhận được nhiều hi vọng đến vậy?

Bốn làn sóng từ công nghệ blockchain

Công nghệ blockchain đã trải qua 3 con sóng lớn, được kì vọng là tạo ra một cuộc cách mạng "thay đổi thế giới", chúng gồm:

Làn sóng đầu tiên được xác định bởi Bitcoin (được phát minh vào năm 2009), mang đến cho chúng ta những khái niệm về sổ cái phân tán, còn gọi là blockchain, được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch ngang hàng của một tài sản kỹ thuật số đến bất kì đâu trong không gian mạng mà không cần xác nhận của bên thứ 3.

Làn sóng thứ hai đến từ Ethereum, cùng lấy ý tưởng từ hợp đồng thông minh (smart contract) kiến trúc chống kiểm duyệt, phân tán. Tuy nhiên, không giống như Bitcoin, ngôn ngữ lập trình gốc của Ethereum (Solidity) có thể được sử dụng để tạo bất kỳ ứng dụng nào, biến nó thành một siêu máy tính có thể truy cập toàn cầu.

Làn sóng thứ ba là đợt bùng nổ phát hành coin lần đầu (ICO - Initial Coin offering) vào năm 2017, đã tài trợ cho một loạt các dự án, một số dự án đã bắt đầu thực hiện lời hứa về một hệ sinh thái tài chính phi tập trung.

DeFi là làn sóng thứ tư và nó được xây dựng dựa trên sự kết hợp của những đổi mới này.

Cấu trúc của Defi

Cấu trúc của ứng dụng tài chính phi tập trung. Nguồn: stlouisfed

Như đã giới thiệu ở trên, công nghệ Defi kế thừa giá trị của công nghệ blockchain (xích khối) trước đó, thể hiện cụ thể trong cấu trúc của một ứng dụng Defi, chúng gồm (từ dưới lên):

  • Lớp 1: Lớp thanh toán (Settlement layer): Gồm nền tảng của công nghệ blockchain: Nó cho phép mạng lưu trữ thông tin chủ sở hữu một cách an toàn và đảm bảo rằng bất kỳ thay đổi trạng thái nào cũng tuân theo quy tắc đồng thuận chung. Blockchain có thể được coi là nền tảng cho việc thực thi bất kì giao dịch nào mà không cần yêu cầu độ tin cậy
  • Lớp 2: Lớp tài sản: lưu trữ định nghĩa các loại tài sản dựa trên lớp thanh toán
  • Lớp 3: Lớp giao thức: Định nghĩa các giao dịch của ứng dụng: thị trường giao dịch nào? Loại hợp đồng nào (vay, cho vay), loại tài sản nào (cơ sở, phái sinh...)
  • Lớp 4: Lớp ứng dụng cho phép người dùng truy cập và định nghĩa các hợp đồng ở lớp 3
  • Lớp 5: Cho phép người dùng truy cập vào ứng dụng từ máy tính của mình, thông qua trình duyệt web hoặc một app.

Sáng tạo của một ứng dụng Defi nằm ở lớp 3. Xây dựng các hợp đồng thông minh để định nghĩa các giao dịch và dựa trên các loại tài sản.

Lợi ích của Defi

Với DeFi, bất kỳ ai ở bất kì đâu đều có thể vay, cho vay, kí gửi hoặc giao dịch tài sản dựa trên chuỗi khối bằng cách sử dụng ví điện tử, thứ mà họ có thể tải xuống dễ dàng mà không cần phải đăng kí với ngân hàng hoặc nhà môi giới. Nếu muốn, họ có thể sử dụng các hoạt động tài chính tiên tiến hơn nữa - giao dịch đòn bẩy, phái sinh, tài sản tổng hợp, bảo lãnh phát hành, tạo lập thị trường - trong khi luôn giữ quyền kiểm soát hoàn toàn đối với tài sản của họ.

Một ví dụ của Defi: Bạn có thể dùng tiền đô để mua một stablecoin (dạng tiền số mô phỏng giá trị của tiền tệ) trên sàn giao dịch phi tập trung và chuyển đồng tiền stablecoins này sang sàn cho vay để kiếm lãi.

Các giao thức DeFi tuân thủ các tiêu chí chính - đặc biệt là không cần sự cho phéptính minh bạch - giống như các giá trị được tìm thấy trong Ethereum, nền tảng phần mềm phi tập trung mã nguồn mở tạo thành cơ sở hạ tầng cho hầu hết các ứng dụng phi tập trung khác.

Không cần cho phép: dành cho cả người tiêu dùng cuối và nhà phát triển: Các ứng dụng DeFi có thể phục vụ bất kỳ ai trên thế giới có kết nối internet, bất kể dân tộc, giới tính, tuổi tác, giàu có hoặc đảng phái chính trị. Ngoài ra, bất kỳ nhóm nhà phát triển nào cũng có thể tự tin xây dựng dựa trên các nền tảng này, và biết rằng không có cơ quan quyền lực nào có khả năng thu hồi quyền truy cập trong tương lai của họ.

Minh bạch đề cập đến bản chất vốn có có thể kiểm tra được của các nền tảng DeFi: Vì phần mềm luôn có sẵn nguồn hoặc mã nguồn mở, tất cả mã cơ bản luôn có sẵn để xem xét và tất cả vốn liên quan đều được mở để kiểm tra. Tất cả các giao dịch đều được ghi lại trên một blockchain, cho phép dễ dàng xem xét các giao dịch cụ thể hoặc xây dựng các doanh nghiệp khám phá dữ liệu cho mục đích đầu tư (hoặc thậm chí điều tra).

Ngoài ra Defi tất nhiên cũng thừa hưởng lợi ích của công nghệ blockchain như:

  • Không cần sự can thiệp của bên thứ 3
  • Giảm thiểu chi phí giao dịch
  • Tính ẩn danh

Rủi ro của Defi

Rủi ro của Defi, hiển nhiên cũng bao gồm tất cả rủi ro của blockchain như:

  • Giao dịch an toàn tuy nhiên đầu ra và đầu vào có thể bị hack

Giả sử bạn có một hợp đồng c.á c.ư.ợ.c với bạn bè về trận đấu giữa đội bóng A và B. Đồng ý là hợp đồng là rất bảo mật, nhưng đầu ra, đầu vào có thể bị làm giả. Ví dụ, đầu vào của hợp đồng là ví người dùng, là thông tin kết quả trận đấu phải lấy từ một nguồn nào đó (ví dụ từ website X) và website này bị hack, chỉnh sửa kết quả.

  • Tính không thể thay đổi: Rủi ro nếu nhầm/sai hợp đồng

Việc không thể thay đổi được một giao dịch hoặc một hợp đồng nhiều khi có thể khiến bạn mất tiền. Ví dụ, nếu bạn điền sai hoặc nhầm thông tin người nhận, thông tin trong hợp đồng bạn không thể hoàn lại giao dịch được nữa. (Bitcoin có chương trình kiểm tra địa chỉ người nhận để đảm bảo bạn không gõ nhầm. Tuy nhiên lỗi do con người vẫn thường xảy ra, như ta gửi cho A, nhưng điền nhầm tên B. Với ngân hàng, họ có thể huỷ giao dịch, nhưng với tiền điện tử, giao dịch không bao giờ huỷ được - lỗi do con người là rất phổ biến trong giao dịch)

  • Tính ẩn danh/ giao dịch bất hợp pháp
  • Không được pháp luật thừa nhận và bảo vệ

Đây có lẽ là rủi ro lớn nhất nếu bạn đầu tư vào tiền điện tử. Bất kể bạn giao dịch với ai và với số tiền bao nhiêu. Nếu bạn gặp lừa đảo, bạn cũng không được pháp luật bảo vệ

Tạm kết

Bài được viết bởi một người đang muốn tìm hiểu về công nghệ Blockchain. Do lo ngại rủi ro pháp lý, mình chưa có trải nghiệm thực tế (mua, bán, trao đổi) tiền điện tử mà mới dừng lại ở việc tự nghiên cứu. Mình để bài viết ở đây như là một ghi chú cá nhân nhiều hơn là giới thiệu công nghệ mới. Ý kiến cá nhân, mình nhận thấy công nghệ tài chính phi tập trung Defi dựa trên công nghệ Blockchain mới dừng lại ở tiềm năng và chưa ứng dụng rộng rãi vào thực tế. Tuy nhiên, vẫn đáng để theo dõi và tìm hiểu sâu hơn.

Tham khảo:

  • https://research.stlouisfed.org/publications/review/2021/02/05/decentralized-finance-on-blockchain-and-smart-contract-based-financial-markets
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Decentralized_finance

Share Tweet Send
0 Bình luận
Đang nạp...
You've successfully subscribed to Finaz.vn
Great! Next, complete checkout for full access to Finaz.vn
Welcome back! You've successfully signed in
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.